Przejdź do głównej treści
najlepszy@swietokrzyskimiod.pl
Otwórz wyszukiwarkę
Szukaj
Zamknij wyszukiwarkę Wyczyść Szukaj
najlepszy@swietokrzyskimiod.pl

Jakie kolory widzą pszczoły?

Jakie kolory widzą pszczoły?

 

Wstęp – jak pszczoły widzą świat? 

Pszczoły należą do najważniejszych owadów zapylających na naszej planecie. Ich praca ma  ogromne znaczenie nie tylko dla przyrody, lecz także dla rolnictwa i produkcji żywności. Każdego  dnia tysiące pszczół opuszczają ul, aby odnaleźć kwiaty bogate w nektar i pyłek. Aby było to  możliwe, owady te muszą posiadać niezwykle sprawne zmysły, przede wszystkim doskonały węch  oraz bardzo dobrze rozwinięty wzrok. 

W świecie pszczół wzrok odgrywa kluczową rolę. Dzięki niemu pszczoły potrafią odnajdywać  kwiaty z dużej odległości, rozpoznawać ich kształty i barwy, a także orientować się w przestrzeni  podczas lotu. Co więcej, potrafią zapamiętywać miejsca, w których znajdują się najlepsze źródła  nektaru, i wracać do nich nawet po wielu kilometrach lotu. Wszystko to sprawia, że ich sposób  widzenia świata jest niezwykle interesujący i różni się znacząco od ludzkiego. 

Człowiek widzi świat w określonym zakresie barw, od czerwieni do fioletu. Pszczoły natomiast  postrzegają kolory w inny sposób. Ich oczy są przystosowane do odbierania innych długości fal  światła, a dodatkowo potrafią dostrzegać promieniowanie ultrafioletowe, którego ludzkie oko w  ogóle nie widzi. Oznacza to, że wiele kwiatów wygląda dla pszczół zupełnie inaczej niż dla nas.  Tam, gdzie człowiek widzi jednolity kolor płatków, pszczoła może dostrzegać wyraźne wzory  

wskazujące drogę do nektaru. 

Pytanie o to, jakie kolory widzą pszczoły i czy potrafią je rozróżniać, od dawna interesuje zarówno  naukowców, jak i pszczelarzy. Wiedza na ten temat pozwala lepiej zrozumieć zachowanie pszczół,  ich sposób poszukiwania pokarmu oraz orientacji w terenie. Ma ona również praktyczne znaczenie  w prowadzeniu pasieki. Wielu pszczelarzy maluje ule na różne kolory, wierząc, że pomaga to  

pszczołom odnaleźć właściwe gniazdo i zmniejsza liczbę pomyłek przy powrocie z lotu. 

Czy rzeczywiście kolor ula ma znaczenie dla pszczół? Czy niektóre barwy są dla nich bardziej  widoczne lub przyjazne, a inne mniej korzystne? Czy pszczoły widzą świat podobnie jak ludzie, czy może zupełnie inaczej? 

Aby odpowiedzieć na te pytania, warto przyjrzeć się bliżej budowie oka pszczoły, sposobowi  postrzegania barw oraz temu, jak wzrok pomaga im w codziennym funkcjonowaniu. Dzięki temu  łatwiej zrozumieć, jak wygląda świat widziany oczami pszczoły i dlaczego kolory odgrywają w nim tak ważną rolę.  

Jak wygląda oko pszczoły? 

Wzrok pszczół jest jednym z najciekawszych przykładów przystosowania organizmów do życia w  określonym środowisku. Owady te spędzają większość czasu w locie, przemieszczając się między  kwiatami, a następnie wracając do ula często z odległości kilku kilometrów. Aby było to możliwe,  potrzebują systemu wzrokowego, który pozwala im skutecznie orientować się w przestrzeni,  

dostrzegać ruch oraz rozpoznawać kolory kwiatów. 

Pszczoła posiada pięć oczy – dwa duże oczy złożone oraz trzy mniejsze oczy proste. Każdy z tych  typów oczu pełni inną funkcję i razem tworzą bardzo sprawny system orientacji w otoczeniu. 

Oczy złożone – główny narząd wzroku 

Najbardziej charakterystyczne są dwa duże oczy znajdujące się po bokach głowy pszczoły.  Nazywane są oczami złożonymi, ponieważ składają się z tysięcy maleńkich elementów  wzrokowych. 

Każdy z tych elementów nazywany jest ommatidium i działa jak miniaturowe oko. Każde z nich 

odbiera niewielką część obrazu, a dopiero mózg pszczoły łączy wszystkie informacje w jedną  całość. 

Liczba ommatidiów zależy od rodzaju pszczoły: 

  • pszczoła robotnica posiada około 5000–6000 ommatidiów w jednym oku, królowa ma ich nieco mniej, 
  • trutnie mogą mieć nawet 8000–10000 ommatidiów, ponieważ ich oczy są szczególnie  rozwinięte. 

Duża liczba tych elementów pozwala pszczołom bardzo dobrze wykrywać ruch. Jest to niezwykle  ważne podczas lotu, kiedy owad musi szybko reagować na zmiany w otoczeniu, omijać przeszkody  i lądować na kwiatach. 

Oczy złożone nie tworzą obrazu tak ostrego jak ludzkie oczy. Zamiast jednego wyraźnego obrazu  pszczoła widzi świat jako mozaikę wielu drobnych fragmentów. 

Można to porównać do obrazu składającego się z tysięcy małych punktów. Choć szczegóły są mniej ostre niż u człowieka, taki sposób widzenia ma dużą zaletę, bo pozwala pszczołom bardzo szybko  reagować na ruch i zmiany światła. Dzięki temu pszczoły doskonale radzą sobie podczas lotu z  dużą prędkością oraz w skomplikowanym środowisku pełnym roślin i przeszkód. 

Trzy oczy proste – ocelli 

Oprócz dwóch dużych oczu złożonych pszczoły posiadają jeszcze trzy małe oczy proste, które  znajdują się na czubku głowy między oczami złożonymi. Nazywa się je ocelli. 

Oczy proste nie tworzą szczegółowego obrazu otoczenia. Ich główną funkcją jest: wykrywanie intensywności światła, 

  • orientacja względem słońca, 
  • pomoc w utrzymaniu stabilnego lotu. 

Dzięki nim pszczoły mogą określać położenie słońca nawet wtedy, gdy jest częściowo zasłonięte  przez chmury. Ma to ogromne znaczenie w nawigacji podczas lotu do kwiatów i powrotu do ula. 

Dzięki położeniu oczu złożonych po bokach głowy pszczoła posiada bardzo szerokie pole widzenia. Może obserwować niemal całe otoczenie wokół siebie, bez konieczności obracania głowy. 

Takie ustawienie oczu pozwala pszczole: 

  • szybko dostrzegać ruch w otoczeniu, 
  • wykrywać potencjalne zagrożenia, 
  • łatwo lokalizować kwiaty podczas lotu. 

Jednocześnie pszczoły widzą najlepiej obiekty znajdujące się przed nimi oraz nieco poniżej ich linii lotu, co ułatwia lądowanie na kwiatach. 

Budowa oka pszczoły jest doskonałym przykładem przystosowania do życia w środowisku pełnym  roślin. Oczy złożone umożliwiają wykrywanie ruchu i orientację w przestrzeni, natomiast oczy  proste pomagają w określaniu kierunku względem słońca. 

W połączeniu z możliwością widzenia określonych barw oraz promieniowania ultrafioletowego  tworzy to niezwykle skuteczny system wzrokowy. Dzięki niemu pszczoły mogą szybko  odnajdywać kwiaty, rozpoznawać ich wzory oraz bezpiecznie wracać do ula. 

Choć mózg pszczoły jest bardzo mały, potrafi przetwarzać ogromną ilość informacji z tysięcy  ommatidiów. Dzięki temu pszczoła może jednocześnie:

  • analizować ruch w otoczeniu, 
  • rozpoznawać kolory, 
  • oceniać odległość, 
  • orientować się względem słońca. 

Ta niezwykła zdolność pokazuje, jak doskonale przystosowane do swojego trybu życia są pszczoły. 

Budowa oka pszczoły jest więc jednym z kluczowych elementów, które umożliwiają tym owadom  efektywne zbieranie nektaru i pyłku. Dzięki niej pszczoły potrafią poruszać się w świecie kwiatów  z niezwykłą precyzją, odnajdując źródła pokarmu i wracając do ula nawet z dużych odległości.  

Jak pszczoły widzą świat? 

Świat widziany przez pszczołę różni się znacząco od tego, który widzi człowiek. Wynika to z  odmiennej budowy oka oraz innych receptorów światła. 

Pszczoły są szczególnie wrażliwe na krótsze długości fal światła, dlatego ich percepcja kolorów jest przesunięta w stronę barw chłodnych. 

Pszczoły potrafią rozróżniać przede wszystkim: niebieski, fioletowy, żółty, ultrafiolet. Natomiast  nie widzą koloru czerwonego. Dla pszczoły czerwony kwiat może wyglądać jak ciemny lub czarny  obiekt. Jest to jeden z powodów, dla których wiele roślin zapylanych przez pszczoły ma kwiaty w  odcieniach: 

  • żółci 
  • niebieskiego 
  • fioletu 

Te kolory są dla pszczół najbardziej widoczne. 

Ultrafiolet – kolor, którego nie widzi człowiek 

Jedną z najbardziej niezwykłych cech wzroku pszczół jest zdolność widzenia promieniowania  ultrafioletowego (UV). Jest to zakres światła niewidoczny dla ludzkiego oka, jednak dla wielu  owadów, w tym pszczół, stanowi ważną część obrazu świata. 

Dzięki temu pszczoły postrzegają otoczenie zupełnie inaczej niż człowiek. To, co dla nas wydaje  się jednolicie kolorowe lub nawet niewyróżniające się, dla pszczół może być pełne kontrastów,  wzorów i wyraźnych wskazówek prowadzących do źródła pokarmu. 

Zdolność widzenia ultrafioletu jest wynikiem budowy receptorów światła w oczach pszczół. W ich  ommatidiach znajdują się komórki światłoczułe reagujące na trzy główne zakresy długości fal: 

  • ultrafiolet (UV) 
  • niebieski 
  • zielony 

W przeciwieństwie do ludzi pszczoły nie posiadają receptorów dla czerwieni, dlatego nie widzą tej  barwy tak jak my. Zamiast tego ich wzrok jest przesunięty w stronę krótszych fal światła, co  pozwala im dostrzegać promieniowanie ultrafioletowe. Dzięki temu pszczoły mogą zauważać  szczegóły, które dla człowieka pozostają całkowicie niewidoczne. 

Wiele kwiatów zapylanych przez pszczoły posiada specjalne wzory widoczne właśnie w  ultrafiolecie. Nazywa się je przewodnikami nektarowymi. 

Dla człowieka płatki wielu kwiatów wydają się jednolicie kolorowe. Jednak gdy sfotografuje się je 

w świetle UV, okazuje się, że posiadają kontrastowe wzory przypominające: promieniste linie 

  • plamy 
  • pierścienie 

Te wzory działają jak naturalne drogowskazy, które prowadzą pszczołę wprost do miejsca, gdzie  znajduje się nektar. 

Można powiedzieć, że rośliny i pszczoły wykształciły w trakcie ewolucji swoisty system  komunikacji – kwiaty „pokazują” pszczołom, gdzie znajduje się nagroda w postaci nektaru. 

Zdolność widzenia ultrafioletu jest efektem długotrwałej współewolucji między roślinami a  owadami zapylającymi. Rośliny, które wytwarzały wyraźne wzory widoczne dla pszczół, były  częściej odwiedzane przez zapylacze. W efekcie miały większe szanse na zapylenie i wydanie  nasion. 

Z kolei pszczoły, które potrafiły szybciej odnajdywać kwiaty z nektarem, były bardziej efektywne  w zbieraniu pokarmu. 

Ta wzajemna zależność doprowadziła do powstania niezwykle skutecznego systemu, w którym: rośliny przyciągają pszczoły odpowiednimi kolorami i wzorami, 

  • pszczoły zapylają rośliny podczas zbierania pokarmu. 

Widzenie ultrafioletu pomaga pszczołom nie tylko podczas poszukiwania kwiatów. Ma ono  również znaczenie w orientacji przestrzennej. 

Promieniowanie ultrafioletowe jest silnie rozpraszane w atmosferze, co sprawia, że nawet przy  częściowym zachmurzeniu pszczoły mogą określić położenie słońca. Informacja ta jest niezwykle  ważna podczas nawigacji w locie. 

Pszczoły wykorzystują pozycję słońca jako punkt odniesienia podczas powrotu do ula oraz podczas  wykonywania charakterystycznego tańca pszczół, którym informują inne robotnice o kierunku do  źródła pokarmu. 

Dla pszczoły świat jest bardziej kontrastowy i bogatszy w wzory niż dla człowieka. Kwiaty, które  dla nas są jednolicie żółte lub białe, mogą posiadać wyraźne struktury prowadzące do środka  kwiatu. 

Można powiedzieć, że pszczoły widzą kwiaty w sposób, który idealnie pasuje do ich roli w  przyrodzie. Ich wzrok jest przystosowany do odnajdywania nektaru i pyłku tak szybko, jak to tylko  możliwe. 

Widzenie ultrafioletu sprawia, że pszczoły są jednymi z najbardziej efektywnych zapylaczy w  świecie przyrody. Dzięki temu: 

  • szybciej odnajdują kwiaty z nektarem, 
  • skuteczniej zapylają rośliny, 
  • mogą zbierać pokarm na większym obszarze. 

W efekcie cały ekosystem roślinny korzysta z ich pracy. 

Zdolność widzenia ultrafioletu jest więc jednym z najbardziej niezwykłych przystosowań pszczół.  Pokazuje ona, że świat przyrody jest znacznie bardziej złożony, niż możemy dostrzec ludzkim  okiem. Dla pszczół łąki i ogrody są pełne niewidzialnych dla nas znaków, które prowadzą je od  kwiatu do kwiatu. 

Czy pszczoły potrafią rozróżniać kolory? 

Tak, pszczoły potrafią bardzo dobrze rozróżniać kolory, a zdolność ta odgrywa kluczową rolę w ich codziennym życiu. Dzięki niej mogą skutecznie odnajdywać kwiaty bogate w nektar, zapamiętywać miejsca, w których znajdują się dobre źródła pokarmu, oraz wracać do nich wielokrotnie.  Umiejętność rozpoznawania barw jest więc jednym z najważniejszych elementów ich strategii  zbierania pokarmu. 

Badania nad zdolnością rozróżniania kolorów przez pszczoły prowadzone są od wielu  dziesięcioleci. Już na początku XX wieku naukowcy zauważyli, że pszczoły reagują na określone  kolory kwiatów i potrafią je wybierać spośród innych. Eksperymenty wykazały, że pszczoły są w  stanie uczyć się i zapamiętywać kolory, szczególnie jeśli kojarzą je z nagrodą w postaci nektaru. 

Pszczoły nie tylko widzą kolory, ale potrafią także się ich uczyć. W eksperymentach naukowych  pszczołom prezentowano różne kolorowe powierzchnie, z których tylko jedna zawierała słodki  roztwór przypominający nektar. Po kilku próbach pszczoły zaczynały wybierać właściwy kolor  niemal bezbłędnie. 

Pokazuje to, że pszczoły potrafią: 

  • zapamiętać konkretny kolor, 
  • kojarzyć go z nagrodą pokarmową, 
  • odróżniać go od innych barw. 

Dzięki temu, gdy pszczoła znajdzie kwiaty o określonym kolorze, które dostarczają dużo nektaru,  często będzie odwiedzać właśnie takie rośliny. Zjawisko to nazywa się stałością kwiatową. 

Stałość kwiatowa polega na tym, że pszczoła przez pewien czas odwiedza głównie kwiaty jednego  gatunku, które mają podobny kolor i zapach. Dzięki temu: 

  • zbieranie nektaru jest bardziej efektywne, 
  • pszczoła nie traci czasu na sprawdzanie wielu różnych roślin, 
  • rośliny są skuteczniej zapylane. 

To zjawisko jest bardzo ważne także dla roślin. Gdy pszczoła przenosi pyłek między kwiatami tego  samego gatunku, zwiększa się skuteczność zapylania. 

Pszczoły najlepiej rozróżniają kolory znajdujące się w zakresie ich widzenia. Należą do nich przede wszystkim: 

  • niebieski 
  • fioletowy 
  • żółty 
  • barwy widoczne w ultrafiolecie 

Kolory te są dla pszczół najbardziej kontrastowe i najlepiej widoczne z pewnej odległości. Z tego  powodu wiele roślin zapylanych przez pszczoły wykształciło kwiaty właśnie w tych odcieniach. 

Natomiast kolor czerwony nie jest przez pszczoły postrzegany w taki sposób jak przez człowieka.  Może on wyglądać dla nich jak ciemny lub czarny. 

Dla pszczoły kolor kwiatu jest ważną informacją. Pozwala szybko ocenić, czy warto na nim  lądować. Jeśli wcześniej znalazła dużo nektaru w kwiatach o określonej barwie, będzie bardziej  skłonna odwiedzać właśnie takie kwiaty. 

Kolor działa więc jak wizualny sygnał, który pomaga pszczole podejmować szybkie decyzje  podczas lotu.

W połączeniu z zapachem kwiatu i wzorami widocznymi w ultrafiolecie tworzy to zestaw  wskazówek, które prowadzą pszczołę do źródła pokarmu. 

Umiejętność rozpoznawania barw pozwala pszczołom: 

  • szybciej odnajdywać kwiaty bogate w nektar, 
  • zapamiętywać miejsca obfite w pokarm, 
  • efektywnie zbierać zapasy dla całej rodziny pszczelej. 

Bez tej zdolności pszczoły musiałyby polegać wyłącznie na zapachu, co znacznie utrudniłoby  odnajdywanie pokarmu w rozległym środowisku. 

Choć pszczoły widzą mniej kolorów niż człowiek, ich system widzenia jest idealnie dostosowany  do życia wśród kwiatów. Dzięki zdolności rozróżniania barw i zapamiętywania ich mogą  skutecznie poruszać się w świecie roślin, odnajdywać pokarm i przekazywać informacje o jego  źródłach innym pszczołom. 

To kolejny przykład niezwykłego przystosowania pszczół do życia w środowisku, w którym kolor  odgrywa kluczową rolę w komunikacji między roślinami a owadami zapylającymi.  

Doświadczenia Karla von Frischa – jak udowodniono, że pszczoły rozróżniają  kolory 

Jednym z najważniejszych przełomów w badaniach nad zmysłami pszczół były eksperymenty  przeprowadzone na początku XX wieku przez austriackiego zoologa Karla von Frischa. Jego prace  pozwoliły naukowcom zrozumieć, w jaki sposób pszczoły widzą świat oraz czy potrafią rozróżniać  kolory. Badania te były tak ważne dla rozwoju biologii zwierząt, że w 1973 roku Karl von Frisch  otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny. 

Na początku XX wieku wielu naukowców uważało, że owady nie widzą kolorów, lecz jedynie  odcienie jasności. Według tej teorii pszczoły mogły rozróżniać tylko światło i cień, podobnie jak  czarno-białe fotografie. Karl von Frisch postanowił sprawdzić, czy rzeczywiście tak jest. 

Zaprojektował serię prostych, ale bardzo pomysłowych eksperymentów, które pozwoliły sprawdzić, czy pszczoły reagują na kolor, czy tylko na jasność. 

W jednym z najbardziej znanych doświadczeń von Frisch umieszczał przed pszczołami kolorowe kartki papieru. Na jednej z nich znajdował się pojemnik z słodkim roztworem cukru, który działał  jak nagroda przypominająca nektar. 

Na przykład: 

  • niebieska kartka zawierała roztwór cukru, 
  • kartki w innych kolorach nie zawierały pokarmu. 

Pszczoły szybko nauczyły się, że właśnie na niebieskiej powierzchni znajduje się pokarm. Po kilku  próbach zaczynały lecieć bezpośrednio do niej. 

Aby upewnić się, że pszczoły reagują na kolor, a nie tylko na poziom jasności, von Frisch  przeprowadził kolejny etap eksperymentu. Umieścił obok siebie wiele kartek w różnych odcieniach  szarości, ale o podobnej jasności jak kartka niebieska. 

Gdy pszczoły zostały wypuszczone, większość z nich nadal kierowała się bezpośrednio do kartki  niebieskiej, a nie do szarych kartek o podobnej jasności. 

Był to jednoznaczny dowód na to, że pszczoły rozróżniają kolory, a nie tylko natężenie światła. 

Karl von Frisch odkrył również, że pszczoły reagują na kolory niewidoczne dla człowieka. W  swoich eksperymentach zauważył, że pszczoły potrafią odróżniać wzory, które dla ludzi wyglądają 

identycznie, ale różnią się odbiciem promieniowania ultrafioletowego. 

To doprowadziło do przełomowego odkrycia – pszczoły widzą promieniowanie ultrafioletowe,  które dla człowieka jest całkowicie niewidoczne. 

Dzięki temu wiele kwiatów posiada specjalne wzory widoczne tylko dla owadów zapylających,  które wskazują im drogę do nektaru. 

Eksperymenty Karla von Frischa całkowicie zmieniły sposób, w jaki naukowcy postrzegają zmysły  owadów. Udowodniły, że pszczoły: 

  • potrafią rozróżniać kolory, 
  • uczą się i zapamiętują barwy kwiatów, 
  • widzą promieniowanie ultrafioletowe, 
  • wykorzystują wzrok do skutecznego zbierania pokarmu. 

Badania te pokazały również, jak niezwykle precyzyjnie przystosowane są pszczoły do życia w  świecie roślin. 

Prace von Frischa stały się podstawą współczesnych badań nad zachowaniem pszczół i ich  orientacją w terenie. Dzięki nim naukowcy lepiej rozumieją, w jaki sposób pszczoły odnajdują  kwiaty, komunikują się w ulu i zapylają rośliny. 

Do dziś eksperymenty te są jednym z klasycznych przykładów badań nad inteligencją i  zdolnościami poznawczymi owadów. 

Odkrycia Karla von Frischa pokazały, że choć pszczoły są niewielkimi owadami, ich zdolności  poznawcze i sensoryczne są niezwykle rozwinięte. Dzięki nim mogą one skutecznie poruszać się w  świecie pełnym kwiatów i odgrywać kluczową rolę w funkcjonowaniu przyrody.  

Czy kolor ula ma znaczenie dla pszczół? 

Tak, kolor ula może mieć znaczenie dla orientacji pszczół w pasiece. 

Pszczoły zapamiętują nie tylko zapach ula, ale także jego wygląd i kolor. Dzięki temu łatwiej  odnajdują swoje gniazdo po powrocie z lotu. 

W pasiekach, w których wiele uli stoi obok siebie, różne kolory mogą: 

  • ułatwiać pszczołom orientację 
  • zmniejszać pomyłki 
  • ograniczać zjawisko błądzenia pszczół między ulami 

Zjawisko to nazywa się dryfem pszczół. 

Jakie kolory uli są najlepsze? 

Najczęściej stosuje się jasne kolory, takie jak: 

  • biały 
  • żółty 
  • niebieski 
  • zielony 

Mają one kilka zalet:

- Lepsza orientacja pszczół 

Różne kolory pomagają pszczołom szybciej rozpoznać swój ul. 

- Mniejsze nagrzewanie się ula 

Jasne kolory odbijają promienie słoneczne, dzięki czemu ul mniej się nagrzewa w upalne dni. 

Czy są kolory neutralne dla pszczół? 

Kolory neutralne to takie, które pszczoły widzą słabiej lub nie mają dla nich większego znaczenia. Do takich barw można zaliczyć: 

  • czerwony 
  • ciemny brąz 
  • czarny 

Nie oznacza to jednak, że są one szkodliwe dla pszczół. Po prostu nie stanowią dla nich wyraźnego  punktu orientacyjnego. 

Czy jakieś kolory mogą działać negatywnie? 

Nie ma dowodów na to, że konkretne kolory bezpośrednio szkodzą pszczołom. Jednak pewne  barwy mogą być mniej praktyczne w pasiece. 

Ule pomalowane na czarno lub bardzo ciemne barwy mogą: 

  • silniej nagrzewać się na słońcu 
  • podnosić temperaturę w ulu 

W gorącym klimacie może to powodować dodatkowy stres dla pszczół. 

Dlaczego pszczoły potrzebują dobrego wzroku? 

Dobry wzrok jest dla pszczół niezbędny w wielu sytuacjach: 

  • podczas lotu między kwiatami 
  • w czasie powrotu do ula 
  • przy rozpoznawaniu wzorów kwiatów 
  • przy orientacji względem słońca 

Dzięki zdolności widzenia ultrafioletu pszczoły potrafią odnajdywać nektar znacznie szybciej niż  wiele innych owadów. 

Podsumowanie 

Pszczoły widzą świat zupełnie inaczej niż ludzie. Ich oczy są przystosowane do życia wśród  kwiatów i pozwalają im dostrzegać kolory oraz wzory niewidoczne dla ludzkiego oka. 

Najważniejsze fakty: 

  • pszczoły widzą kolory takie jak żółty, niebieski, fioletowy i ultrafiolet 
  • nie widzą koloru czerwonego 
  • potrafią uczyć się i zapamiętywać kolory kwiatów
  • kolor ula pomaga im odróżniać własne gniazdo 

Dlatego malowanie uli na różne kolory ma sens, ułatwia orientację pszczół w pasiece i może  ograniczać błądzenie między ulami. 

Świat widziany oczami pszczoły jest pełen kontrastów, wzorów ultrafioletowych i barw, których  człowiek nie jest w stanie dostrzec. To właśnie dzięki tym zdolnościom pszczoły są jednymi z  najskuteczniejszych zapylaczy w przyrodzie.  

FAQ – najczęściej zadawane pytania o wzrok i kolory widziane przez pszczoły 

  1. Czy pszczoły widzą kolory? 

Tak, pszczoły potrafią rozróżniać kolory. Badania naukowe, między innymi eksperymenty Karla  von Frischa, wykazały, że pszczoły uczą się rozpoznawać barwy i kojarzyć je z nagrodą w postaci  nektaru. Dzięki temu mogą skuteczniej odnajdywać kwiaty bogate w pokarm. 

  1. Jakie kolory widzą pszczoły najlepiej? 

Pszczoły najlepiej widzą kolory z zakresu: 

  • niebieskiego 
  • fioletowego 
  • żółtego 
  • ultrafioletu 

Są to barwy szczególnie dobrze widoczne dla ich receptorów światła. Wiele roślin zapylanych przez pszczoły ma właśnie takie kolory kwiatów. 

  1. Czy pszczoły widzą kolor czerwony? 

Nie w taki sposób jak człowiek. Pszczoły nie posiadają receptorów światła dla czerwieni, dlatego  czerwone obiekty mogą wyglądać dla nich jak ciemne lub czarne. 

  1. Czy pszczoły widzą ultrafiolet? 

Tak. Pszczoły potrafią dostrzegać promieniowanie ultrafioletowe (UV), które jest niewidoczne dla  ludzkiego oka. Wiele kwiatów posiada wzory ultrafioletowe prowadzące pszczoły do nektaru. 

  1. Ile oczu ma pszczoła? 

Pszczoła ma pięć oczy: 

  • dwa duże oczy złożone po bokach głowy, 
  • trzy małe oczy proste na czubku głowy. 

Oczy złożone odpowiadają za widzenie obrazu i ruchu, a oczy proste pomagają w orientacji  względem światła i słońca. 

  1. Czy kolor ula ma znaczenie dla pszczół? 

Tak, kolor ula może pomagać pszczołom w orientacji w pasiece. Różne kolory uli ułatwiają  pszczołom rozpoznanie własnego gniazda i zmniejszają ryzyko pomyłek podczas powrotu z lotu.

  1. Jakie kolory uli są najczęściej stosowane w pasiekach? 

Najczęściej stosuje się jasne kolory, takie jak: 

  • biały 
  • żółty 
  • niebieski 
  • zielony 

Są one dobrze widoczne dla pszczół, a jednocześnie ograniczają nagrzewanie się uli w słońcu. 

  1. Czy są kolory neutralne dla pszczół? 

Kolory takie jak czerwony, czarny czy bardzo ciemny brąz są dla pszczół mniej wyraźne. Nie są  one szkodliwe, ale mogą być trudniejsze do rozpoznania jako punkt orientacyjny. 

  1. Czy kolor ula może wpływać na zachowanie pszczół? 

Kolor ula nie wpływa bezpośrednio na zachowanie pszczół, ale może pomagać im w orientacji. Ule  pomalowane w różne kolory zmniejszają zjawisko błądzenia pszczół między rodzinami. 

  1. Dlaczego zdolność rozróżniania kolorów jest ważna dla pszczół? 

Rozpoznawanie kolorów pozwala pszczołom: 

  • szybciej odnajdywać kwiaty z nektarem, 
  • zapamiętywać najlepsze źródła pokarmu, 
  • efektywniej zbierać zapasy dla całej rodziny pszczelej, 
  • skuteczniej zapylać rośliny. 

Dzięki tym zdolnościom pszczoły są jednymi z najważniejszych zapylaczy w przyrodzie.  

Materiał dofinansowany ze środków UE w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej  na lata 2023-2027  

Materiał opracowany przez Stowarzyszenie Pszczelarzy Staropolskich 

Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023- 2027 -  Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi